«Eu sun superbgia da noss antenats»

In occasiun da la festa da giubileum da 100 ons Parc Naziunal Svizzer e la Festa naziunala ha la schefa dal departamaint federal per l’ambiaint, trafic, energia e comunicaziun, la cusgliera federala Doris Leuthard, tgnü il pled festiv.

«Hoz stain nus quia davant üna grondiusa culissa da natüra muntagnarda ed eschan ün pitschen crap da mosaic in üna fascinanta multifarietà da la natüra», ha dit Doris Leuthard al cumanzamaint da seis pled da festa, il qual ella ha tgnü als prüms avuost a Zernez. Ch’ella saja superbgia da quai cha’ls antenats hajan fat da la Svizra, ha’la manià. Ch’ella saja superbgia da las vaschinas e dals vaschins svizzers, eir schi nu’s saja adüna dal listess maniamaint. «Uossa stuvaina far ponderaziuns ed inchaminar insembel üna via chi pussibiltescha eir a nossas generaziuns venturas da pudair esser superbgias da nus», ha’la dit.

Bun exaimpel eir per la politica

Cha vairamaing haja il Parc Naziunal Svizzer (PNS) da chefar pac culs prüms avuost, ha dit la cusgliera federala. Cha tuots duos giubilars hajan quel di anniversari – daplü brich: «E listess hana da chefar fich bler insembel», ha’la declerà. Cha’l PNS possa nempe eir esser ün spejel per la politica. Il PNS es tenor ella daplü co be passatemp da temp liber uschè sco cha’l federalissem saja eir daplü co be üna somma da chantuns cun agens maniamaints, giavüschs e pretaisas. Cha’l PNS es important per perscrutaziuns scientificas e pel svilup d’üna strategia dal cussagl federal a reguard la biodiversità, ha’la dit. Il federalissem es tenor ella l’expressiun dal princip politic da la Svizra e dà spazi a la multifarietà regiunala. «Avant 100 ons s’haja dat chüra ad üna Svizra chi vaiva circa quatter milliuns abitants. I’s vivaiva in ün temp segnà da gronds müdamaints tecnics sco p.ex. la fundaziun da la Viafier retica, la funiculara da la Jungfrau o la realisaziun dals prüms lais da serra», ha’la dit. E cha uossa as viva in ün muond regnà da dependenzas vicendaivlas.

«Rivar da ragiundscher mincha böt»

«Nos böts ragiundschain uschè sco quai cha’ls fundatuors dal PNS han fat avant 100 ons», ha intunà Doris Leuthard. Chi’s stopcha dovrar il cheu ed ils mans, lavurar cun consens invezza cun cuntradicziuns e contribuir activmaing a la politica invezza da tilla be consümar. «Nus stuvain avair visiuns ed il curaschi e la perseveranza da tillas realisar», ha’la suottastrichà. Cha dürant ils ultims 100 ons saja la Svizra dvantada ferma ed as haja sviluppada in congual cun oters pajais in Europa fich bain. «Per ragiundscher quai s’haja stuvü lavurar e collavurar da vaglia, ma impustüt s’esa stat avert per nouvas chosas e fats», ha’la dit. Ch’ella as giavüscha per l’avegnir cha tuots collavuran e quai in interess da la cumünanza. «E quai cun curaschi, in möd positiv, sainza adüna marmuognar e sainza far dal mal a persunas chi pensan differentamaing», ha’la accentuà. «Fabrichain üna plattafuorma per noss uffants, per cha nus pudain fuormar la Svizra uschè ch’ella as cunfà culs bsögns dad els», ha’la conclüs.

La cusgliera federala, Doris Leuthard, ha confermà si’amur pel Parc Naziunal Svizzer. fotografia: Jon Duschletta